Od 1 stycznia 2026 roku w Polsce zaczęły obowiązywać nowe zasady ustalania stażu pracy, które wpłyną na sposób liczenia uprawnień pracowniczych. Zgodnie z nowymi przepisami, do stażu pracy będą wliczane m.in. okresy wykonywania umów zlecenia, prowadzenia działalności gospodarczej, a także inne formy aktywności zawodowej, które dotychczas nie były uwzględniane. Zmiany te mają na celu ujednolicenie systemu liczenia stażu i zwiększenie sprawiedliwości w traktowaniu różnych form zatrudnienia. Wcześniej istniały pewne ograniczenia i niejasności, które sprawiały, że część osób miała problem z udowodnieniem pełnego stażu pracy. Dzięki nowym regulacjom, w większym stopniu uwzględniane będą okresy niestandardowego zatrudnienia i inne formy aktywności zawodowej.
W artykule poruszymy następujące zagadnienia:
- nowe zasady ustalania stażu pracy,
- wpływ tych zmian sytuację pracowników,
- zasady uznawania okresów zatrudnienia i innych aktywności zawodowych.
Zmiany te wynikają z nowelizacji przepisów prawa pracy i mają na celu ujednolicenie oraz rozszerzenie sposobu liczenia stażu pracy pracowników. Nowe regulacje obejmują zatem znacznie szerszy katalog aktywności zawodowych niż dotychczas.
Czym jest staż pracy według nowych zasad?
Staż pracy w rozumieniu nowych przepisów będzie liczony jako suma okresów aktywności zawodowej, niezależnie od formy jej wykonywania. Oznacza to odejście od dotychczasowej zasady, zgodnie z którą do stażu pracy wliczano przede wszystkim okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.
Zmiana ta ma charakter systemowy i dotyczy stażu pracy w rozumieniu prawa pracy, który jest wykorzystywany m.in. do ustalania uprawnień pracowniczych.
Jakie okresy będą wliczane do stażu pracy
Od 2026 roku do stażu pracy będą zaliczane m.in.:
- okresy wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia,
- okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej,
- okresy współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej,
- inne okresy aktywności zawodowej, które dotychczas nie były uwzględniane w stażu pracy.
Warto pamiętać, iż warunkiem zaliczenia tych okresów będzie ich odpowiednie udokumentowanie, np. poprzez dane z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Uwzględnianie okresów sprzed wejścia w życie ustawy
Istotnym elementem reformy jest możliwość wliczenia do stażu pracy okresów aktywności zawodowej przypadających przed 1 stycznia 2026 roku. Oznacza to, że nowe zasady nie będą dotyczyły wyłącznie przyszłych okresów pracy, ale także wcześniejszych, o ile pracownik będzie w stanie je udokumentować.
Dzięki powyższemu rozwiązaniu wiele osób, które przez lata pracowały na umowach cywilnoprawnych lub prowadziły działalność gospodarczą, będzie mogło wykazać dłuższy staż pracy niż dotychczas.
Skutki nowych zasad dla pracowników
Nowy sposób liczenia stażu pracy będzie miał wpływ na uprawnienia pracownicze, które są uzależnione od jego długości. Dotyczy to w szczególności:
- wymiaru urlopu wypoczynkowego,
- prawa do dodatków stażowych,
- prawa do nagród jubileuszowych,
- spełniania wymagań stażowych określanych w regulaminach pracy lub ofertach zatrudnienia.
Zmiany te mają na celu zrównanie sytuacji pracowników, którzy wykonywali pracę w różnych formach prawnych, ale faktycznie pozostawali aktywni zawodowo przez porównywalny okres czasu.
Harmonogram wejścia w życie zmian
Nowe przepisy weszły w życie 1 stycznia 2026 roku. W pierwszej kolejności będą one stosowane w sektorze publicznym, natomiast w sektorze prywatnym ich obowiązywanie może rozpocząć się z przesunięciem czasowym.
Podsumowanie
Nowe zasady ustalania stażu pracy od 2026 roku stanowią istotną zmianę w polskim prawie pracy. Reforma ta ma na celu uwzględnienie rzeczywistej aktywności zawodowej pracowników, niezależnie od formy jej wykonywania. Wprowadzenie jednolitych zasad liczenia stażu pracy może znacząco wpłynąć na sytuację zawodową wielu osób, zwłaszcza tych, które dotychczas pracowały poza klasycznym stosunkiem pracy.
