Początek roku przynosi zmiany w przepisach. Do tej pory w ramach wpisów na naszym blogu skupiliśmy się przede wszystkim na nowelizacjach z zakresu prawa pracy.
W ramach najnowszej publikacji poświęcimy naszą uwagę nowelizacji postępowania odwoławczego przed Krajową Izbą Odwoławczą, do której musimy zacząć się przygotowywać. Jest to niemała rewolucja w dotychczasowym sposobie prowadzenia takiego postępowania.
Nowelizacja prawa zamówień publicznych, która wejdzie w życie 13 marca 2026 r. wprowadza jedną z największych od lat zmian w procedurze odwoławczej przed KIO.
Oficjalnym celem zmian jest przyspieszenie i uproszczenie postępowań.
Co istotne, mimo że zmiany wejdą w życie już w marcu, nie będą miały zastosowania do wszystkich spraw. Zgodnie z przepisami przejściowymi, do postępowań odwoławczych wszczętych i niezakończonych przed datą wejścia przepisów w życie, stosowane będą dotychczasowe regulacje.
Oznacza to, że zamawiający będzie musiał dokładnie sprawdzić, jakie przepisy będą miały zastosowanie w konkretnej sprawie. Będzie to miało miejsce przede wszystkim w okresie przejściowym.
Rozprawa zdalna
Najbardziej widoczną i odczuwalną w praktyce zmianą będzie wprowadzenie rozpraw zdalnych jako podstawowego trybu postępowania przed KIO. O tym, czy dana sprawa odbędzie się online czy stacjonarnie będzie decydował Prezes Krajowej Izby Odwoławczej.
Nie jest to równoznaczne z tym, że wszystkie sprawy będą od tej pory odbywały się za pośrednictwem Internetu. Co ważne:
- skład orzekający zawsze będzie fizycznie obecny stacjonarnie w siedzibie Izby;
- strony będą mogły uczestniczyć osobiście w rozprawie w siedzibie Izby;
- rozprawy stacjonarne nie znikną, jednak staną się wyjątkiem, a nie regułą.
Będzie to rzeczywista oszczędność czasu i przede wszystkim kosztów dla zamawiających spoza Warszawy, która to jest siedzibą Izby.
Z drugiej strony udział zdalny będzie wymagał przygotowania technicznego i organizacyjnego.
Kiedy rozprawa zdalna nie będzie możliwa?
Ustawodawca przewidział sytuacje, w których rozprawa zdalna nie będzie mogła odbyć się zdalnie. Będzie to dotyczyło m.in. spraw:
- objętych tajemnicą;
- szczególnie skomplikowanych pod względem dowodowym,
- takich, w których nie da się zagwarantować pełnej ochrony praw stron w trybie zdalnym.
Istotnym faktem jest to, że decyzja o rezygnacji z trybu zdalnego będzie musiała być obiektywnie uzasadniona. W tym zakresie nie będzie miejsca na dowolność.
Udział zdalny będzie można stracić
Nowością jest możliwość odmowy zdalnego udziału w rozprawie już w jej trakcie. Jeżeli skład orzekający uzna, że:
- warunki, w których przebywa uczestnik nie licują z powagą Izby,
- zachowanie uczestnika utrudnia przebieg rozprawy,
może odebrać prawo do udziału zdalnego. Będzie to równoznaczne z uznaniem przez Izbę, że taka osoba nie stawiła się na rozprawie.
Konsekwencje procesowe w takim przypadku mogą być bardzo dotkliwe.
Warto pamiętać, że rozprawa online to nadal pełnoprawna rozprawa i obowiązują te same standardy co na sali sądowej.
Rewolucja w postępowaniu dowodowym
Kolejną nowością będzie wprowadzenie zasady prekluzji dowodowej. W praktyce oznacza to, że:
- wszystkie dowody trzeba będzie złożyć przed otwarciem rozprawy;
- jest to równoznaczne z tym, że dowody będą musiały być złożone wraz w odwołaniem, odpowiedzią na odwołanie albo przystąpieniem do postępowania odwoławczego – nie później niż do dnia poprzedzającego dzień rozprawy;
- co do zasady na rozprawie nie będzie można przedstawić już nowych dowodów, a wyjątki będą nieliczne.
Dokumentacja będzie musiała być kompletna od samego początku.
Nowe zasady wnoszenia pism
Nowelizacja wprowadza także nowe zasady dotyczące składania pism procesowych. Każde pismo składane do KIO będzie musiało być złożone wraz z potwierdzeniem doręczenia jego kopii pozostałym uczestnikom postępowania.
Będzie to także dotyczyło pism składanych w trakcie rozprawy stacjonarnej – w takim przypadku odpisy będą musiały od razu zostać przekazane pozostałym stronom.
Odpowiedź na odwołanie nie będzie już opcjonalna
Dotychczas odpowiedź na odwołanie była fakultatywna i często składana dopiero na rozprawie. Po nowelizacji zamawiający będzie musiał złożyć odpowiedź na odwołanie, a termin nie będzie mógł być krótszy niż 5 dni od dnia jego doręczenia.
Nowe obowiązki dla przystępującego
Zmiany dotyczą także wykonawców przystępujących do postępowania. Nie wystarczy wyłącznie wskazanie strony, po której się przystępuje oraz wykazanie interesu. Konieczne będzie:
- uzasadnienie przystąpienia;
- przedstawienie dowodów na poparcie twierdzeń;
- wykazanie doręczenia pisma pozostałym uczestnikom.
Podsumowanie
Opisane zmiany w postępowaniu odwoławczym przed KIO to jedne z najpoważniejszych modyfikacji w ostatnich latach. Zarówno Izba, jak i zamawiający oraz wykonawcy będą musieli dostosować się do nowości.
Początkowo nowe rozwiązania mogą rodzić wiele wątpliwości i trudności w praktyce, jednak zgodnie z założeniem mają one za zadanie usprawnić postępowanie, uporządkować procedury oraz ułatwić udział w rozprawach. Kluczowe będzie odpowiednie przygotowanie do zmian jeszcze przed ich wejściem w życie.
