Zobowiązania finansowe co do zasady nie wygasają samoistnie wraz z upływem czasu. Zdarza się, że komornik podejmuje działania egzekucyjne po wielu latach od powstania długu, domagając się jego spłaty. Niekiedy dotyczy to zobowiązań, o których dłużnik nie miał wiedzy lub które powstały pierwotnie po stronie innej osoby, lecz przeszły na niego w wyniku przyjęcia spadku.
W takich sytuacjach pojawia się pytanie o możliwość dochodzenia roszczenia przez wierzyciela. Kiedy roszczenie traci charakter egzekwowalny wskutek przedawnienia? W jakich przypadkach bieg terminu przedawnienia może zostać przerwany lub zawieszony?
Na te pytania odpowiadamy w niniejszym artykule.
Co to znaczy, że roszczenie się przedawnia?
Po upływie terminu przedawnienia osoba, przeciwko której przysługuje roszczenie (dłużnik) może się uchylić od jego zaspokojenia, czyli skutecznie podnieść zarzut przedawnienia.
Oznacza to, że wierzyciel traci instrumenty prawne umożliwiające egzekucję roszczenia, chyba że dłużnik zrzeknie się korzystania z zarzutu.
Jakie są podstawowe terminy przedawnienia?
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, Kodeks cywilny wyróżnia dwa zasadnicze terminy:
- 6 lat – podstawowy termin przedawnienia dla większości roszczeń.
- 3 lata – termin krótszy, stosowany m.in. do roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Kiedy rozpoczyna się bieg przedawnienia?
Bieg przedawnienia rozpoczyna się z dniem, w którym roszczenie stało się wymagalne, czyli od momentu, gdy dłużnik powinien spełnić świadczenie. Jeżeli wymagalność zależy od podjęcia przez uprawnionego określonej czynności (np. żądanie zapłaty), bieg terminu liczy się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne przy najwcześniejszym możliwym dokonaniu tej czynności.
Przerwanie biegu przedawnienia
Przerwanie biegu przedawnienia powoduje, że po ustaniu przyczyny przerwania termin zaczyna biec od nowa. Do przerwania może prowadzić m.in. każda czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju (np. wniesienie pozwu, złożenie wniosku egzekucyjnego) albo uznanie roszczenia przez dłużnika.
Zawieszenie biegu przedawnienia
Zawieszenie oznacza, że bieg terminu albo nie rozpoczyna się, albo – jeśli już trwał – ulega wstrzymaniu na czas trwania określonej okoliczności. Do najważniejszych przypadków zawieszenia należą m.in.:
- roszczenia przysługujące dzieciom przeciwko rodzicom – przez czas trwania władzy rodzicielskiej;
- roszczenia przysługujące osobom częściowo ubezwłasnowolnionym przeciwko opiekunom/kuratorom – przez czas trwania opieki/kurateli;
- roszczenia jednego małżonka przeciwko drugiemu – przez czas trwania małżeństwa;
- gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może dochodzić roszczeń przed właściwym organem – przez czas trwania przeszkody;
- roszczenia objęte umową o mediację – przez czas trwania mediacji;
- roszczenia objęte wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej – przez czas trwania postępowania pojednawczego.
Czy komornik może egzekwować przedawniony dług?
Takie sytuacje zdarzają się w praktyce, należy jednak pamiętać, że:
- Podstawą działania komornika musi być tytuł wykonawczy (np. prawomocny wyrok sądu, nakaz zapłaty z klauzulą wykonalności itp.). Bez takiego tytułu komornik nie może legalnie prowadzić egzekucji.
- Jeśli komornik już prowadzi egzekucję albo wierzyciel podjął czynności przed sądem/komornikiem przed upływem terminu przedawnienia, to w praktyce bieg przedawnienia zostaje przerwany przez trwającą egzekucję i dług zwykle nie przedawni się podczas trwania postępowania egzekucyjnego.
- Jeśli jednak dług jest przedawniony i przez cały okres nie podjęto żadnej czynności przerywającej (wniosek sądowy, wezwanie zapłaty potwierdzające przyznanie długu, czynności komornika itp.), to dłużnik ma prawo podnieść zarzut przedawnienia i po jego uwzględnieniu przez sąd egzekucja powinna zostać umorzona.
Podsumowanie
Większość długów ulega przedawnieniu – najczęściej po 3 lub 6 latach. Przedawnienie nie kasuje długu, lecz daje dłużnikowi możliwość podniesienia zarzutu przedawnienia. Jeśli jednak wierzyciel w międzyczasie wniósł pozew, uzyskał nakaz zapłaty lub komornik podjął czynności, termin przedawnienia może zostać przerwany i zaczyna biec od nowa. Komornik może prowadzić egzekucję tylko na podstawie tytułu wykonawczego.
Jeśli nie jesteś pewien dat czy podstawy roszczenia, zweryfikuj dokumenty. Jeśli natomiast potrzebujesz wsparcia w tym zakresie, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią.
